Rollen en belangen in het familiebedrijf

Juist als je een goede familieband hebt, sta je er niet altijd bij stil dat dit anders kan worden als je zakelijk samenwerkt.

Nu denk je -hopelijk nog- ‘zo’n vaart zal het bij ons niet lopen.’ Echter zien wij in de praktijk dit toch vaak misgaan. Een voorbeeld:
Een vader draagt het bedrijf over aan zijn twee zoons. Vader is opgegroeid met een werkmentaliteit van 60-80 uur werken in de week. De eerste jaren dat zijn zoons in het bedrijf werken, is vader er ook nog en loopt de samenwerking tussen de zoons ook goed; Hij zegt niet veel, maar aan alles merk je dat hij nog de dagelijkse leiding heeft én vindt dat je veel moet werken. De jongste zoon lijkt wel op vader en heeft  hetzelfde werkethos. De oudste zoon vindt zijn gezin ook belangrijk en zijn vrouw vindt het ook wel fijn als hij met het eten thuis is. Na twee jaar bellen ze Métier. Wat zo vanzelfsprekend leek dat ze daar samen wel uitkwamen, is tussen hen ingaan staan. Heen en weer komen verwijten. Want beide werken ze hard, alleen op een verschillende manier. De jongste zoon is altijd op het bedrijf te vinden als het personeel aanwezig is. Hij opent ’s ochtends de deur en sluit ’s avonds alles weer af. De oudste zoon werkt ’s avonds als de kinderen in bed liggen nog een aantal uren door. Ze hadden in goed vertrouwen alleen afgestemd dat ze beide hart voor de zaak zouden hebben. Alleen niet wanneer, hoe en met welke verhouding onderling. 

Kies jij ervoor dit van tevoren goed te bespreken? Of bel je ons als de eerste frustraties al zijn ontstaan?

Een belangrijke stap richting rust en duidelijkheid is het expliciet maken van de verschillende rollen. Binnen ieder familiebedrijf zie je grofweg deze posities terugkomen:

1. De DGA – de spil in het bedrijf: eigenaar, familielid én actief betrokken.
2. Familieleden die meewerken – zoals een partner of kinderen.
3. Familie zonder formele rol – denk aan ouders of broers/zussen die wel betrokken zijn, maar niet werkzaam of eigenaar. Of opa die niet meer op de loonlijst staat, maar nog wel graag langskomt én invloed heeft op beslissingen.
4. Niet-familiaire werknemers – waardevolle collega’s die soms tussen familiebanden in komen te staan.
5. Investeerders – op afstand betrokken, maar met grote invloed.
6. Familie met eigendom, zonder actieve rol – die soms wél hun mening willen geven.
7. Medewerkers met aandelen – geen familie, maar wél mede-eigenaar.

Wanneer deze rollen niet scherp zijn, ontstaan er onuitgesproken verwachtingen. En die leiden vroeg of laat tot ruis.

Een veelvoorkomende oorzaak van spanningen in familiebedrijven is rolverwarring. Als verwachtingen niet worden uitgesproken of verantwoordelijkheden door elkaar lopen, ontstaan er onduidelijkheden. Dit kan leiden tot familieconflicten die niet alleen de samenwerking, maar ook de relatie beschadigen.

Een externe partij zorgt voor objectiviteit en structuur. Bij Métier hebben we voelsprieten voor het herkennen van deze spanningen en het begeleiden van gesprekken waarin alles op tafel mag komen zonder dat de onderlinge band onder druk komt te staan. Want we vieren ook met jullie wat al wel goed gaat.

Een van de meest gevoelige momenten binnen een familiebedrijf is de rolverdeling. Métier heeft tientallen families begeleid in de fase waarin rollen niet helder zijn. Én dat is echt niet alleen bij een bedrijfsovername. Ook als het bedrijf groeit, of de markt krimpt, of je in de volgende fase van je bedrijf komt. kan dit ander leiderschap vragen.

Wat we vaak zien? De juiste mensen zitten niet aan tafel, of er zijn verborgen verwachtingen. Dat werkt verlammend. Alleen een organigram en functieomschrijvingen helpen je niet als je de kern van het probleem ermee niet aanpakt.

Duidelijkheid over rollen, eigenaarschap en zeggenschap is cruciaal. Want naast zakelijke belangen spelen er ook emoties, loyaliteiten en angsten. Door deze tijdig bespreekbaar te maken, voorkom je gedoe achteraf.

We gaan open de gesprekken in en denken niet dat we het al snappen. We willen echt begrijpen én oplossen. Wij zorgen voor duidelijkheid, stellen de juiste vragen en zorgen dat iedereen zich gehoord voelt van DGA tot meewerkende partner tot zwijgende aandeelhouder op afstand.

En het voordeel? We zijn zowel mensgericht als doortastend. Eerst gaan we het gesprek aan om de angel eruit halen qua emoties en frustraties om vanuit effectief samenwerken verder te gaan. Zodat we ons samen met jullie constructief en in ontspanning kunnen richten op de volgende stap in de bedrijfsprocessen; organisatie-inrichting. Voor jouw mooie MKB-bedrijf!